تاریخ ایران‌زمین از دورترین دوران تا سال ۶۲۸ مسیحی و پایان دوران شاهنشاهی ساسانی

متن بازبینی شده با ویرایش جدید و افزوده‌ها، گذاشته شده در بهار ۱۳۸۸ به‌جای متن قدیمی

در این بخش، تاریخ ایران را از هزاره های دور و از زمانی که قوم ایرانی به عنوان یک قوم بر صحنۀ جغرافیای جهان پدید آمد آغاز می‌کنیم، ویژگهای قوم کهن ایرانی را بازخوانی می‌کنیم، ظهور زرتشت و اوضاع جوامع ایرانی در زمان ظهور او را مورد بررسی قرار می‌دهیم، تعالیم زرتشت را مطالعه می‌کنیم، اساطیر ایرانی را از نظر می‌گذرانیم، بدایات تشکیل سلطنت در ایران را بارخوانی می‌کنیم، عواملی که به تشکیل پادشاهی ماد انجامید را مورد مطالعه قرار می‌دهیم، دوران پادشاهی ماد را مطالعه می‌کنیم، ظهور کوروش بزرگ و تشکیل شاهنشاهی ایران را بررسی می‌کنیم، دوران شکوه تمدن جهانی در شاهنشاهی هخامنشی را مطالعه می‌کنیم، مطالعه‌مان را با بازخوانی رخدادهای تاریخی را تا پایان دوران شاهنشاهی ساسانی دنبال می‌کنیم، و ضمن آن از نقش تمدن و فرهنگ ایرانی در جهان، پیدایش مانی و مزدک، و موضوعات دیگری به تفصیل سخن خواهیم داشت.

برای مطالعۀ متن این کتاب، پیوند زیر را کلیک کنید

تاریخ ایران‌زمین از حملۀ عرب و فروپاشی شاهنشانی ایران به بعد
متن بازبینی شده با ویرایش جدید و افزوده‌ها، گذاشته شده در پائیز ۱۳۸۸ به‌جای متن قدیمی

در این بخش پس از اشاره‌ئی کوتاه به چه‌گونگی از هم پاشیدن ارتش ایران پس از کودتای ضد اصلاحی اقتدارگرایان و کشته شدن خسرو پرویز و پی‌آمدهای فاجعه‌بارِ آن که ناشی از ستیزه‌های سپهداران اقتدارگرای کشور بود و در خلال شش سال چندین کودتا را به‌دنبال آورد و کشور را در آستانۀ فروپاشی قرارداد، از آمادگی قبایل عربستان برای خروج از بیابانهای بی‌روزیِ عربستان و وارد شدن به جهان فراخ و پرنعمت سخن خواهیم گفت، از سقوط حیره و رسیدن قبایل جهادگر به‌مرزهای جنوب غرب کشور شاهنشاهی سخن خواهیم داشت و عوامل و علل شکست ارتش ایران در قادسیه را مورد بررسی قرار خواهیم داد. آنگاه پی‌آمدهای فاجعه‌آمیز رخداد قادسیه را تا فروپاشی کامل شاهنشاهی ایران و تسخیر ایران توسط عرب دنبال خواهیم کرد.

برای مطالعۀ متن این کتاب، پیوند زیر را کلیک کنید

نقش قزلباشان اناتولی و شاه اسماعیل صفوی درتاریخ ایران 
متن بازبینی شده با ویرایش جدید و افزوده‌ها، گذاشته شده در تابستان ۱۳۸۸ به‌جای متن قدیمی

در این بخش که با نگاهی گذرا به تصوف قرنهای هشتم و نهم هجری آغاز خواهیم کرد، شیخ صفی الدین اردبیلی و فرزندانش و نقش آنها در خانقاهداری را خواهیم شناخت. نگاهی گذرا به برآمدن عثماني‌ها و تشکیل دولت عثمانی خواهیم داشت. نقش صوفي‌ها در آناتولی را با نگاهی گذرا مورد مطالعه قرار خواهیم داد و ضمن آن به پیدایش صوفیان بکتاشی در خاک اناتوری و گسترش آن در میان تاتارهای آناتولی نظری خواهیم افکند. آنگاه خواهیم دید که چگونه یکی از نوادگان شیخ صفی الدین اردبیلی به آناتولی تبعید میشود و با تاتارهای بکتاشی مذهب در تماس شده رهبری آنها را برعهده میگیرد و شیعۀ بکتاشی می‌شود و چند سال بعد با عقاید و افکار نوینی به ایران برمیگردد. سپس رخدادها را تا روی کار آمدن شاه اسماعیل صفوی دنبال خواهیم کرد، شاهد تحریکات قزلباشان بکتاشی صفوی در آناتولی خواهیم بود که به لشکرکشی سلطان سلیم عثمانی به ایران و فاجعۀ چالدیران خواهد انجامید و  آنگاه وقایع را تا پایان عمر شاه اسماعیل دنبال خواهیم کرد و خواهیم دید که روی کار آمدن قزلباشان صفوی چه لطمه‌های بزرگی به تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران زده است.

برای مطالعۀ متن این کتاب، پیوند زیر را کلیک کنید

نوشتارها و مطالب پراکنده دربارۀ تاریخ ایران و اسلام

بازخوانی اندیشه‌ی اعتزالی - داستان تقابل تاریخی نواندیشی دینی و اسلام سنتی
چه‌گونگی شکل‌گیری مکتب معتزله توسط نسلهای دوم و سوم ایرانیانِ مسلمان‌شده
بررسی تلاشهای فکری ایرانی‌های مسلمان‌شده برای ارائه‌ی قرائت نوینی از اسلام که با نیازهای تمدنی بشر سازگار باشد
واشکافِ رویاروئی تاریخی تحجر با خردگرائی و نواندیشی دینی در اسلام 

جنبش‌های ضد فئودالی روستائیان ایران در اوائل خلافت عباسی 
سپیدجامگان پیرو المقنع خراسانی در سغد،
روستائیان ایرانی پیرو مذهب مساوات‌گری خوارج در سیستان و خراسان به رهبری حمزه آذرک سیستانی،
سرخ‌جامگان درست‌دینِ مزدکی آذربیجان و همدان به رهبری بابک خرم‌دین آذربایجانی،
و نهضت استقلال‌طلبانه‌ی روستائیان گیلان و مازندران به رهبری مازیار طبرستانی

فرزندان سبکتگین، زمینه‌سازان حاکمیت ترک در ایران
در این بخش، رخدادهائی که به برافتادن پادشاهی ساماني‌ها انجامید را ازنظر خواهیم گذراند، شاهد افتادن خراسان و بخشهائی از ایران به دست محمود سبکتگین خواهیم بود. جهاد محمود سبکتگین در هندوستان را از نظر خواهیم گذراند. شاهد جنایات محمود و مسعود غزنوی در ایران و نابودسازی کتابخانه‌ها و مرکز فرهنگی و اعدام فرزندانگان ایرانی به دست او خواهیم بود. رواج همجنس‌بازی و غلام‌بارگی در دربار غزنوی را نظاره خواهیم کرد. بي‌لیاقتی مسعود غزنوی در کشورداری را خواهیم دید که سرانجام ترکان سلجوقی را تشویق میکند که ایران را از دست او بگیرند و او را به هندوستان بگریزانند

سابقه‌ی تاریخی اسکان قبایل و عشایر عرب در خوزستان 

کند و کاوی گذرا در تاریخ و زبان مردم آذربایجان
با نگاهی به تاریخچه‌ی ورود چماعات ترک به‌درون ایران، جاگیر شدنشان در آذربایجان، و ترك‌زبان شدنِ مردم آذربایجان- از آترپاتیکان تا آذربایجان، آذربایجان در سلطه عرب، خودمختاری آذربایجان در خلافت عباسی، ترکان و توران، و موضوعات دیگر

 متن کامل کتاب فِرق الشیعه نوبختی، ترجمۀ پارسی
در این کتاب پس از اشاره به فرقۀ سبائیه که در زمان امام علی ظهور کردند دربارۀ چه گونگی انشعابهای متعدد در اهل تشیع پس از امام حسین و پیدایش فرقه‌های پرشمار شیعی سخن رفته، از فرقۀ سه امامی، از دوازده فرقۀ شیعیان کیسانی، از  سیزده انشعاب در شیعیان امام صادق، از چهار انشعاب در شیعیان امام کاظم، از چندین انشعاب در شیعیان امام رضا، و از اختلافات سیزده فرقه از شیعیان امامی پس از درگذشت امام حسن عسکری بر سر اینکه آیا امام حسن عسکری پسر دارد، و اگر پسر دارد آیا پیش از درگذشتش یا پس از درگذشتش به‌دنیا آمده، یا ندارد  سخن به میان آمده است.

کتاب تاریخ بخارا نألیف ابوبکر نرشخی
 … اندر بيكند مردي بود اورا دو دختر بود باجمال. ورقاء ابن نصر هر دو را بيرون آورد. اين‌مرد گفت: «بيكند شهري بزرگ است؛ چرا از همة‌ شهر دو دختر من مي‌گيري؟» ورقاء جواب نداد. مرد بِجَست و كاردي بزد، ورقاء را به ناف اندرآمد وليكن كاري نيامد و كشته نشد. چون خبر به قُتَيبَه رسيد بازگشت، و هركه در بيكند اهل جنگ بود همه را بكشت؛ و آنچه باقي مانده بود بَرده كرد؛ چنانكه اندر بيكند كس نماند، و بيكند خراب شد. پس بيكند سالهاي بسيار خراب بماند. و اهل بيكند بازارگانان بودند و بيشتر به‌بازرگاني رفته بودند به ولايت بلدة‌ چين و جاي ديگر. و چون بازگشتند فرزندان و زنان و اقرباء خويش را طلب كردند و بخريدند از عرب. و باز بيكند را آبادان كردند.

۝ گزیده‌ئی از صفحات کتاب رستم التواریخ در باره‌ی شاه سلطانحسین صفوی، شامل تماشای شهوترانی خران نر و ماده توسط بانوان حرم شاهی در حضور شاه سلطان حسین 

موضوعات پراکنده دربارۀ تاریخ و فرهنگ ایران و اسلام

۝ متن کامل کتاب گلشن راز شیخ محمود شبستری 
۝ متن کامل کتاب بوف کور صادق هدیت (متن اصلی و بدون سانسور، چاپ 1351 خورشیدی) 
۝ کتاب موش و گربه عبید زکانی 
۝ متن کامل رباعیات خیام و رباعیات منسوب به خیام 
۝ مقدمه‌ی صادق هدیت بر رباعیات خیام 
۝ هفت‌بزم بهرام گور ـ سروده‌‌ی حکیم نظامی گنجوی
افسانه‌ی اول: پادشاهی که خود و رعیتش سیاه پوشیدند. افسانه‌ی دوم: شاه کنیزفروش. افسانه‌ی سوم: بشر پرهیزکار. افسانه‌ی چهارم: بانوی حصاری. افسانه‌ی پنجم: ماهان ازرق‌پوش. افسانه‌ی ششم: نیکمرد صندل‌پوش. افسانه‌ی هفتم: خواجه‌ی کنیزنواز
۝ درسی از رخدادهای سیاسیِ صدرِ اسلام. چه‌گونه شیوۀ حکومتگریِ عثمان به‌شورش برضدِ او وکشتنِ شدنِ او انجامید؟
۝ بررسی تحول و تطور مفهوم رده و ارتداد در تاریخ اسلام، از آغاز تا زمان ما، و مصادیق اتهام ارتداد و محاربه با حکومت اسلامی
۝ معیارهای پوشش تن برای مسلمین چیست؟ پوشش اسلامی چه ویژگیهائی دارد؟
۝ داستان استره و بخت آور.
۝ روند تکاملی داستان غدیر خم نزد شیعیان امامی.
۝ گزیده‌هائی از مثنوی مولوی رومی 
۝ گزیده‌هائی از متن کتاب خسرو و شیرین نظامی گنجوی 
۝ حکیم ابوالقاسم فردوسی - فردوسی سراسر شاهنامه را در زمان سامانیان سرود 
۝ متن ساقي‌نامه‌ی حافظ شیرازی
روان بزرگان ز خود شاد کن     ز پرویز و از باربد یاد کن 
۝ متن کامل کتاب مثنوی مبدا و معاد تألیف سال هشتصد هجری
داستان خلفت آدم و حوا و فرستاده شدنشان برزمین (چهل روز اندر آن گِل کار می‌کرد / عنایتها در او ایثار می‌کرد)
داستان قیامت و حساب و بهشت و دوزخ و وضع بهشتیان و دوزخیان
۝ داستان اسراء و معراج پیامبر کرم از متون سیره و تفسیر و حدیث و آیات قرآن
۝ داستانهای قرآنی: داستان فروخته‌شدن یوسف توسط برادرانش و و چند داستان دیگر